Achter in je mond voel je druk, je tandvlees is gevoelig en kauwen gaat ineens minder prettig. Dan komt al snel dezelfde vraag op: moet die verstandskies eruit, of trekt het vanzelf weg?
Het korte antwoord is dat je dat meestal niet alleen op gevoel kunt bepalen. Je kunt wel signalen herkennen die wijzen op problemen, en daarmee op tijd een tandarts inschakelen. Dat is belangrijk, want een ontsteking kan zich uitbreiden. Ook kan irritatie van een zenuw optreden, met een tijdelijk doof gevoel van lip, tong of kin.
Welke signalen kunnen wijzen op een probleem?
Een verstandskies hoeft niet altijd verwijderd te worden. Sommige mensen krijgen er geen klachten van. Problemen ontstaan vooral als er te weinig ruimte is of als de kies scheef groeit.
Let vooral op deze klachten:
- Let op pijn of ongemak achterin de mond.
- Controleer op gezwollen, rood of bloedend tandvlees rond de verstandskies.
- Merk op of kauwen of je mond openen moeilijk gaat.
- Let op een vieze smaak, slechte adem of pus.
- Controleer op zwelling van je kaak of wang.
- Meet je temperatuur bij koorts of een algemeen ziek gevoel.
Koorts, pus, zwelling en toenemende pijn passen bij een situatie waarbij je niet te lang wilt afwachten.
Wanneer is een tandartsbezoek verstandig?
Niet elke verstandskies met wat gevoeligheid hoeft er meteen uit. Aanhoudende of erger wordende klachten zijn wel een duidelijke reden om een afspraak te maken.
Maak in elk geval een afspraak als je merkt dat:
- de pijn blijft terugkomen of sterker wordt
- je tandvlees rond de kies rood, gezwollen of bloedend is
- je moeilijk kunt kauwen of je mond minder goed open krijgt
- je een vieze smaak, slechte adem of pus opmerkt
- je wang of kaak opzwelt
- je koorts krijgt of je ziek voelt
Een veelgemaakte fout is uitstellen. Juist bij klachten is het verstandig om een tandarts te raadplegen.
Hoe stelt de tandarts vast of de kies eruit moet?
Zelf kun je signalen herkennen, maar de diagnose wordt door een professional gesteld. De tandarts beoordeelt de situatie en maakt meestal een röntgenfoto.
Daarna beoordeelt de tandarts of kaakchirurg of verwijdering nodig is.
Dat gebeurt meestal in deze volgorde:
- Raadpleeg de tandarts bij aanhoudende of erger wordende klachten.
- Laat een röntgenfoto maken.
- Laat de tandarts of kaakchirurg beoordelen of verwijdering nodig is.
De noodzaak hangt dus niet alleen af van pijn, maar van de totale beoordeling.
Betekent pijn altijd dat een verstandskies eruit moet?
Nee. Pijn of druk achterin de mond kan een teken zijn dat een verstandskies problemen geeft, maar het betekent niet automatisch dat trekken nodig is. Ook andersom geldt dat een kies niet altijd pijn hoeft te doen om toch lastig te liggen.
Het is daarom slim om niet zelf conclusies te trekken op basis van één symptoom. De combinatie van klachten en de beoordeling door de tandarts geeft het beste beeld.
Wat mensen vaak verkeerd inschatten
Rond verstandskiezen bestaan een paar hardnekkige misverstanden. Die kunnen ervoor zorgen dat je te lang wacht, of juist onnodig ongerust bent.
Veelgemaakte fouten zijn:
- uitstellen van een bezoek aan de tandarts bij klachten
- denken dat verstandskiezen altijd pijn of problemen veroorzaken
- denken dat verstandskiezen andere tanden scheef duwen
Dat laatste klopt niet. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat verstandskiezen andere tanden niet scheef duwen.
Wat kan de tandarts besluiten?
Als de tandarts of kaakchirurg vindt dat de kies problemen geeft, kan verwijdering nodig zijn. Soms wordt er ook gekozen om verstandskiezen preventief te laten verwijderen om klachten later te voorkomen.
Er is ook een leeftijdsvenster dat vaak gunstig is. Verwijdering gebeurt bij voorkeur tussen het 15e en 25e levensjaar, omdat het herstel dan meestal sneller gaat.
De ingreep zelf duurt meestal 10 tot 30 minuten per kies. De moeilijkheid ligt gemiddeld tussen eenvoudig en lastig, afhankelijk van de ligging.
Wat kun je intussen doen bij klachten?
Bij doorkomende verstandskiezen kunnen een paar eenvoudige maatregelen verlichting geven:
- koelen met een ijsblokje of coldpack kan pijn verlichten
- paracetamol of ibuprofen kan helpen tegen de pijn
- goede mondhygiëne is belangrijk om ontstekingen te helpen voorkomen
Na een behandeling kan spoelen met zout water helpen. Ook is het verstandig om roken en alcohol te vermijden. Eet zacht voedsel en vermijd hete dranken of heet eten.
Hechtingen lossen meestal vanzelf op binnen 2 weken. Een controleafspraak na verwijdering is meestal niet nodig.
Wanneer moet je na het trekken weer contact opnemen?
Na een extractie is wat napijn normaal. Die pijn duurt meestal niet langer dan 5 dagen. Volledig herstel duurt langer, vaak nog enkele weken.
Neem contact op met de tandarts als je merkt dat de klachten juist toenemen. Let vooral op:
- toenemende pijn
- koorts boven 38 graden
- hevige zwelling
- pus
- aanhoudende nabloeding
FAQ
Wanneer komen verstandskiezen door?
Meestal tussen 17 en 25 jaar, soms later of helemaal niet.
Veroorzaken verstandskiezen altijd problemen?
Nee, alleen als er te weinig ruimte is of ze scheef groeien.
Kan een verstandskies andere tanden scheef duwen?
Nee. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat dit niet klopt.
Hoe lang duurt de pijn na het trekken van een verstandskies?
Meestal niet langer dan 5 dagen. Volledig herstel duurt vaak nog enkele weken.
Wanneer moet ik contact opnemen met de tandarts na een extractie?
Bij toenemende pijn, koorts boven 38 graden, hevige zwelling, pus of aanhoudende nabloeding.
