Twee meter is het minimum, maar in de praktijk kan een aardpen veel dieper moeten, soms tot 12 meter. Dat verschil komt vooral door de bodem en de weerstand die je moet halen. Wie alleen een getal zoekt, heeft dus maar een deel van het antwoord.
Bij aarding draait het om veiligheid. Een aardpen voert lekstroom veilig af naar de aarde en helpt elektrocutie, brand en schade aan apparatuur voorkomen. Juist daarom is dit specialistisch werk en wordt zelf doen afgeraden. Hieronder lees je waar die diepte van afhangt, welke grenswaarden belangrijk zijn en hoe de plaatsing in grote lijnen verloopt.
Welke diepte heeft een aardpen nodig?
De minimale diepte is 2 meter. Dat is de ondergrens die je aanhoudt bij het slaan van de pen in de grond.
Daarmee ben je er niet altijd. De uiteindelijke diepte hangt af van:
- de grondsoort, zoals zand, veen of klei
- de gewenste aardverspreidingsweerstand
- het bereiken van een goed geleidende laag of grondwater
- het belang van constant contact met vochtige grond
In sommige situaties is 2 meter genoeg. In andere gevallen moet de pen dieper, tot 12 meter. Het doel is niet om een vaste diepte te halen, maar om een veilige aarding te krijgen.
Wanneer is de diepte voldoende?
De pen zit diep genoeg als de installatie een aardverspreidingsweerstand onder 166 ohm haalt. Dat is de waarde die je nodig hebt voor een veilige installatie.
Die controle gebeurt niet op gevoel, maar met een meting. Daarvoor gebruik je een aardverspreidingsweerstandmeter. Zonder die oplevermeting weet je niet zeker of de aarding goed werkt.
Een aardpen kan dus 2 meter diep zitten en toch onvoldoende resultaat geven. Andersom kan een diepere plaatsing nodig zijn om onder die grens te blijven.
Waar hangt de juiste diepte van af?
De bodemgesteldheid speelt een grote rol. Zand, veen en klei geleiden niet op dezelfde manier. Daarom bepaal je de diepte en het soort pen op basis van de grondsoort en de gewenste weerstand.
Ook de plek is belangrijk. Let vooraf op deze punten:
- bepaal een locatie dicht bij de meterkast, bij de buitenmuur
- kies een plek zonder obstakels, zoals beton of fundering
- plaats de aardpen op minimaal 2 meter afstand van het gebouw om storingen te voorkomen
Bij diepere installatie of meer weerstand kunnen dikkere aardpennen nodig zijn.
Benodigdheden
Voor het plaatsen en aansluiten heb je deze onderdelen en hulpmiddelen nodig:
- aardpen, van koper of gegalvaniseerd staal, 25 mm² of 50 mm²
- aarddraad, 6 mm² of 25 mm² voor aansluiting op de meterkast
- aardklemmen
- hamer of boorhamer met speciale adapter
- aardverspreidingsweerstandmeter
- hoofdaardrail, als die nog niet aanwezig is
Daarnaast is het belangrijk dat je de NEN 1010 kent. Die norm is wettelijk verplicht.
In welke situaties is een aardpen verplicht of verstandig?
Een eigen aardelektrode is verplicht bij:
- nieuwbouw
- renovatie van de meterkast
- zonnepanelen
- laadpalen
Bij oudere woningen, vooral van voor 1975, ontbreekt een aardpen vaak of is de aarding onvoldoende. Dan is controle extra belangrijk.
Zo verloopt het plaatsen in grote lijnen
Dit werk heeft een moeilijkheidsgraad van lastig en wordt afgeraden om zelf te doen. Schakel altijd een erkende elektricien in voor installatie en controle.
VEILIGHEIDSWAARSCHUWING
Onjuiste aarding geeft risico op elektrocutie, brand en schade aan apparatuur. Schakel altijd een erkende elektricien in voor installatie en controle.
- Bepaal de diepte en het type aardpen op basis van de grondsoort en de gewenste weerstand.
- Sla de aardpen verticaal de grond in met een hamer of boorhamer.
- Sla de pen diep genoeg door tot een geleidende laag of grondwater, met minimaal 2 meter als ondergrens.
- Verbind de aardkabel met aardklemmen aan de aardpen.
- Sluit de aardkabel aan op de hoofdaardrail in de meterkast.
- Meet de aardverspreidingsweerstand van de installatie.
Voor een goed resultaat werk je volgens NEN 1010 en zorg je voor constant contact met vochtige grond.
Veelgemaakte fouten
Een paar fouten komen steeds terug bij slechte aarding:
Te ondiep slaan
Dit is de meest directe oorzaak van onvoldoende weerstand. De pen zit dan wel in de grond, maar maakt niet goed genoeg contact met een geleidende, vochtige laag.
Verkeerd aansluiten
Als verbindingen niet goed zijn aangesloten, werkt de aarding niet zoals bedoeld. De aanwezigheid van een pen alleen is dus niet genoeg.
Oude waterleiding als aarding gebruiken
Dat is niet meer betrouwbaar en hoort niet als vervanging te worden gebruikt.
Geen meting uitvoeren
Zonder oplevermeting heb je geen bewijs dat de installatie goed functioneert. Juist die controle laat zien of de gekozen diepte voldoende was.
Wat kost het en hoe lang duurt het?
Voor het laten slaan en aansluiten van een aardpen kun je rekenen op ongeveer 1 tot 2 uur werk.
De kosten liggen gemiddeld tussen €150 en €450, inclusief materiaal, arbeid, btw en meting. De prijs hangt onder meer af van de benodigde diepte en de grondsoort.
Controle en onderhoud
Een goed geïnstalleerde koperen aardpen gaat tientallen jaren mee. Toch is periodieke controle verstandig. Een controle van de aarding wordt elke 5 tot 10 jaar aanbevolen.
Bij installaties met metalen delen kan ook potentiaalvereffening nodig zijn. Daarbij verbind je metalen delen met de aardpen.
FAQ
Wat is een aardpen?
Dat is een metalen staaf die diep de grond in gaat om elektrische stromen veilig af te voeren.
Waarom is een aardpen nodig?
Een goede aarding helpt elektrocutie, brand en schade door kortsluiting of bliksem voorkomen.
Wanneer is een aardpen verplicht?
Bij nieuwbouw, renovatie van de meterkast, zonnepanelen en laadpalen is een aardpen verplicht.
Kan ik zelf een aardpen slaan?
Dat wordt sterk afgeraden. Het is specialistisch werk met risico’s. Schakel een erkende elektricien in.
Hoe lang gaat een aardpen mee?
Een goed geïnstalleerde koperen aardpen gaat tientallen jaren mee.
Wat kost een aardpen laten slaan?
Gemiddeld ligt dat tussen €150 en €450, afhankelijk van de diepte en de grondsoort.
