Tranen in je ogen, een half gesneden ui op de plank, en ineens zie je bijna niets meer. Dat gebeurt niet zomaar. Bij het snijden komt een gas vrij dat je ogen irriteert, waardoor ze gaan tranen. Gelukkig kun je dat vaak flink verminderen met een paar simpele keuzes, nog voor je begint.
Waarom je moet huilen van een ui
Zodra je in een ui snijdt, komt er gas vrij, syn-propanethial-S-oxide. Dat gas irriteert je ogen en veroorzaakt tranen. Hoe meer cellen je beschadigt, hoe meer van dat irriterende gas vrijkomt.
Daarom helpen vooral deze drie dingen:
- de ui vooraf koelen
- met een scherp mes werken
- de wortelkant zo lang mogelijk laten zitten
Wat je nodig hebt
Voor een rustige start leg je dit klaar:
- een scherp mes
- een stabiele snijplank
- een ui, liefst koud
Eventueel kun je ook gebruiken:
- een duikbril, zwembril of veiligheidsbril
- een ventilator of afzuigkap
- een kom water of lopende kraan
- een kaars
- een stukje brood of kauwgom
Zo snijd je een ui met minder tranen
Volg deze stappen in volgorde. Dat werkt het prettigst en beperkt de irritatie meestal het meest.
-
Koel de ui 15 tot 30 minuten in de koelkast of 5 tot 15 minuten in de vriezer.
-
Pak een scherp mes en zet een stabiele snijplank klaar.
-
Zet de afzuigkap aan of richt een ventilator van je af.
-
Snijd de bovenkant van de ui eraf.
-
Pel de ui en laat de wortelkant intact.
-
Snijd de ui doormidden, van boven naar de wortelkant.
-
Leg een halve ui plat en maak horizontale inkepingen, zonder door de wortel te snijden.
-
Maak verticale snedes, haaks op de horizontale inkepingen.
-
Snijd de ui in kleine blokjes en werk van boven naar de wortelkant.
-
Snijd de wortelkant als laatste eraf en snipper eventueel verder.
Waarom deze aanpak helpt
Een koude ui geeft minder snel irriterende stoffen af, omdat kou de enzymactiviteit vertraagt. Een scherp mes beschadigt minder cellen dan een bot mes. Daardoor komt er minder gas vrij.
Ook de wortelbasis maakt verschil. Daar zitten de meeste irriterende stoffen. Laat je die zo lang mogelijk vastzitten, dan beperk je de irritatie tijdens het snijden.
Extra trucs die vaak worden gebruikt
Soms wil je nog iets extra’s doen, bijvoorbeeld als je snel last krijgt van je ogen. Deze trucs worden vaak gebruikt:
- draag een duikbril of zwembril voor een luchtdichte afsluiting
- snijd onder water of onder een lopende kraan
- brand een kaarsje naast de snijplank
- kauw op een stukje brood of op kauwgom
- fluit tijdens het snijden
- adem door je mond in plaats van door je neus
- wrijf het mes regelmatig in met citroen
- gebruik een uienhakker of mandoline om contact te beperken
Niet elke tip werkt voor iedereen even goed. De basis blijft hetzelfde: koud werken, scherp snijden en de wortel pas op het einde verwijderen.
Veelgemaakte fouten
Een paar kleine fouten zorgen vaak juist voor meer tranen.
Een bot mes gebruiken
Een bot mes plet de ui in plaats van netjes te snijden. Daardoor beschadig je meer cellen en komen er meer irriterende gassen vrij. Gebruik dus altijd een scherp mes. Leer meer over het effectief scheren met een scheermesje om te begrijpen waarom scherpte zo belangrijk is.
In je ogen wrijven
Dat maakt de irritatie vaak erger. Je verspreidt dan uiensap en gassen verder over je ogen. Blijf dus van je ogen af tijdens het snijden.
De wortelkant meteen afsnijden
Dat lijkt handig, maar is juist ongunstig. In de wortelbasis zit de hoogste concentratie irriterende stoffen. Laat die kant daarom zo lang mogelijk zitten.
Handige aandachtspunten tijdens het snijden
Een paar dingen maken het werk niet alleen prettiger, maar ook veiliger.
Gebruik bij het snijden van een ui een scherp mes met een klauwhand, want een scherp mes kan snijwonden veroorzaken. Snijden onder water kan helpen tegen tranen, maar maakt de ui ook glibberig. Let ook op tocht, want die kan de gassen juist naar je ogen blazen. Zet een ventilator daarom uit of draai hem weg als de lucht jouw kant op komt.
Welke ui geeft vaak minder irritatie?
Dat kan verschil maken. Zoete uien bevatten minder zwavelverbindingen en geven daardoor meestal minder irritatie dan andere soorten.
Als je snel last hebt van tranende ogen, kan het dus helpen om daar eens op te letten.
Hoe lang duurt het?
Het snijden zelf duurt meestal enkele minuten per ui. De voorbereiding kost wat extra tijd als je de ui eerst koelt.
De moeilijkheid is laag. Met een scherp mes en de juiste volgorde kom je al een heel eind.
FAQ
Waarom huil je van uien?
Bij het snijden van een ui komt syn-propanethial-S-oxide vrij. Dat gas irriteert je ogen, waardoor ze tranen.
Helpt een scherp mes echt?
Ja. Een scherp mes beschadigt minder cellen, waardoor minder irriterend gas vrijkomt.
Werkt de koelkast- of vriezertruc?
Ja. Kou vertraagt de enzymatische reactie die het irriterende gas produceert. Ontdek hoe je olijfolie het beste kunt bewaren om te begrijpen waarom temperatuur zo’n verschil kan maken.
Moet ik de wortel eraf snijden?
Nee, liever pas als laatste. In de wortelbasis zitten de meeste irriterende stoffen.
Is snijden onder water veilig?
Het kan tranen verminderen, maar de ui wordt daardoor glibberig. Dat maakt snijden onveiliger.
Maakt het uit welke ui je kiest?
Ja. Zoete uien bevatten minder zwavelverbindingen en geven vaak minder irritatie. Lees meer over het kiezen van ingrediënten om te zien hoe de juiste keuze het verschil kan maken.
